Kaban Nasıl Yıkanır? Kaşe, Yün, Polyester ve Angora Kaban Bakımı

Kabanın nasıl yıkanacağı kumaşına bağlıdır: yün oranı yüksek kaşe, angora ve astarlı yapılı kabanlar kuru temizlemeye verilir, polyester ve wellsoft kabanlar ise etiketi izin veriyorsa evde, 30 derecede hassas programda, ters çevrilip düşük devirde sıkılarak yıkanabilir. Çoğu kaban için en iyi bakım aslında sık sık yıkamak değil; düzenli fırçalamak, buharla tazelemek ve lekeye anında lokal müdahale etmektir. Bu yazıda kumaşa göre karar vermeyi, makinede yün programının risklerini, elde yıkamayı, kabanı biçimini bozmadan kurutmayı, tüylenme ve boncuklanmayla baş etmeyi ve sezon sonu saklamayı anlatıyoruz.

Her zaman önce etiketteki bakım sembolüne bakın. Aşağıdaki bilgiler genel kurallardır; üreticinin önerisi her zaman önce gelir.

Önce kumaşa göre karar verin

Kaban adı bir modeli anlatır, kumaşı değil. Aynı kesimde iki kaban biri yün, biri polyester olabilir ve bakımları tamamen farklıdır. Kararı etiketteki kumaş oranı verir.

Yün oranı yüksek kaşe kaban

Kaşe, yünün keçeleştirilerek sık ve dolgun bir yüzey kazandırıldığı kumaştır. Yün oranı yüksek (etikette yarıdan fazla yün yazan) kaşe kabanlar suya, sıcaklığa ve sürtünmeye hassastır. Su ve hareket bir arada olduğunda yün lifleri birbirine kilitlenir, kumaş çeker ve sertleşir. Ayrıca bu kabanların çoğu astarlı ve telalıdır; astar ile dış kumaş farklı oranda çektiği için evde yıkamada kaban büzülür, yaka ve omuz biçimini kaybeder. Bu yüzden yün oranı yüksek kaşe kaban için en güvenli yol kuru temizlemedir. Kaşe kumaşın yapısını ve etiketteki yün oranını nasıl okuyacağınızı kaşe kaban nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Angora ve tüylü yün karışımları

Angora ve benzeri uzun tüylü lifler içeren kabanlar yünden de hassastır. Islandığında tüyler yatar, birbirine yapışır ve bir daha eski görünümüne kavuşmayabilir. Bu kabanları evde yıkamayın; kuru temizlemeye verin, arada yalnızca yumuşak fırça ve buharla tazeleyin.

Polyester ve yün görünümlü sentetik kabanlar

Etiketinde ağırlıklı olarak polyester, akrilik ya da viskon karışımı yazan kabanlar suya karşı daha dayanıklıdır. Astarsız ya da astarı da polyester olan modellerin çoğu, etiket izin veriyorsa evde yıkanabilir. Sentetiğin dezavantajı, yüksek ısıda parlama ve yüzeyde boncuklanmaya daha yatkın olmasıdır; bu yüzden düşük sıcaklık ve nazik program şarttır.

Wellsoft kaban

Wellsoft, polyester mikrofiberden yapılan tüylü bir örme kumaştır. Sıcak tutar ve yumuşaktır, ama polyester olduğu için yünün nem dengesini sağlamaz. Wellsoft kabanlar genellikle evde, 30 derecede ve ters çevrilerek yıkanabilir; asıl dikkat edilmesi gereken yüksek ısının tüyleri eritip sertleştirmesidir. Kumaşın artılarını ve eksilerini wellsoft nedir yazımızda bulabilirsiniz.

Etiketi okuyun

Kabanın iç astarında, çoğu zaman sol yan dikişte ya da iç cebin yanında bakım etiketi bulunur.

• Daire sembolü: Profesyonel temizlik uygundur. İçindeki P veya F harfi temizlemecinin kullanacağı çözücüyü gösterir.
• Çarpılı leğen: Kaban suyla yıkanmamalıdır.
• Leğende el: Yalnızca elde yıkama önerilir.
• Leğende rakam ve altında çizgi: Belirtilen sıcaklıkta, hassas programda makinede yıkanabilir.
• Çarpılı kare: Kurutma makinesine atılmamalıdır. Kabanlarda bu sembol çok yaygındır.

Etiketteki daire sembollerinin tamamını ve kış öncesi kaban bakımını kuru temizleme rehberimizde açıkladık. Etiket yoksa ya da okunmuyorsa ve kumaş yün gibi görünüyorsa, evde yıkamayı denemeyin; kuru temizleme en düşük riskli seçenektir.

Yıkamadan önce: fırçalama ve buharla tazeleme

Bir kaban, sezon boyunca çoğu zaman bir kez temizlenmekle yetinebilir. Arada yapılan basit bakım hem temizlik ihtiyacını azaltır hem kumaşın ömrünü uzatır.

Fırçalama

Doğal kıllı yumuşak bir giysi fırçası kabanın en iyi bakım aracıdır. Kabanı askıya asın ve yukarıdan aşağıya, kumaşın havı yönünde kısa ve hafif darbelerle fırçalayın. Fırçalama yüzeye yerleşen tozu, saçı ve tüyü alır, kirin liflerin arasına yerleşmesini önler. Her giyimden sonra kısa bir fırçalama alışkanlığı, yün kabanların temizlemeye gitme sıklığını belirgin şekilde azaltır. Tüy toplamak için yapışkanlı rulo da işe yarar, ama sık kullanıldığında uzun tüylü kumaşlarda havı çekebilir.

Buharla tazeleme

Elde tutulan bir giysi buharlayıcısı ya da ütünün dikey buhar fonksiyonu, kabandaki kırışıkları ve hafif kokuları gidermek için kullanılabilir. Buharı kumaşa değdirmeden, birkaç santim uzaktan uygulayın; ardından kabanı askıda tamamen kurumaya bırakın. Buhar yün liflerini kabartarak yüzeyin daha canlı görünmesini de sağlar. Kabanı kapalı dolaba nemli kaldırmayın.

Kokuyu tazelemenin en basit yolu ise kabanı birkaç saat havadar, gölge bir yerde asmaktır. Parfüm ya da oda spreyi kokuyu gidermez, kumaşta iz bırakabilir.

Lokal leke temizliği

Kabanı tamamen yıkamak yerine lekeye lokal müdahale çoğu zaman yeterli ve daha güvenlidir.

1. Taze lekeyi temiz, beyaz bir bezle bastırarak alın; ovalamayın.

2. Soğuk suyla hafifçe nemlendirilmiş bir beze bir damla yünlü ya da hassaslar için deterjan alın.

3. Lekeyi dıştan içe doğru, kumaşı ovmadan bastırarak temizleyin.

4. Yalnızca suyla nemlendirilmiş başka bir bezle deterjanı alın.

5. Kuru bir havluyla nemi bastırarak çekin ve kabanı askıda kurumaya bırakın.

Önce kabanın görünmeyen bir yerinde, örneğin iç kenar dikişinde deneyin. Sıcak su kullanmayın; protein ve şeker içeren lekeler ısıyla sabitlenir. Yağ, makyaj ya da boya gibi zor lekelerde ve geniş lekelerde kendi denemelerinizi uzatmak yerine kabanı kuru temizlemeye götürün ve lekenin ne olduğunu söyleyin. Leke türlerine göre ayrıntılı yöntemleri kıyafet leke çıkarma rehberimizde bulabilirsiniz.

Kaban çamaşır makinesinde yıkanır mı?

Etiketinde leğen sembolü ve sıcaklık değeri olan, ağırlıklı olarak sentetik kabanlar makinede yıkanabilir. Yün oranı yüksek kabanlar için ise makinenin yün programı bile risklidir.

Yün programının riskleri

Pek çok makinenin yün programı düşük sıcaklık ve az hareketle çalışır ve yün kazaklar için iyi sonuç verebilir. Kaban ise kazaktan farklıdır:

• Çekme: Yün su ile temas edip hareket ettiğinde çeker. Kazakta bir beden çekme rahatsız edicidir, kabanda ise kol ve boy kısalır, kaban giyilemez hale gelebilir.
• Keçeleşme: Su, sıcaklık farkı ve sürtünme bir arada olduğunda yün lifleri birbirine kilitlenir. Kumaş kalınlaşır, sertleşir ve yüzey dokusu kaybolur. Bu süreç geri döndürülemez.
• Astar ve tela sorunu: Dış kumaş, astar ve tela farklı malzemelerden yapıldığı için farklı oranda çekebilir. Sonuçta kaban dalgalanır, yaka kıvrılır ve omuz çizgisi bozulur.
• Ağırlık: Islak bir yün kaban çok ağırlaşır; makinenin kazanında dikişler ve düğme yerleri zorlanır.

Bu nedenle yün oranı yüksek bir kabanı, etiketi açıkça makinede yıkamaya izin vermiyorsa makineye koymayın.

Sentetik kaban makinede nasıl yıkanır?

Etiket izin veriyorsa şu adımlar genellikle iyi sonuç verir:

1. Cepleri boşaltın, düğmeleri iliklemeyin ama fermuar varsa kapatın. Kemer ve çıkarılabilir parçaları ayırın.

2. Kabanı ters çevirin ve büyük bir çamaşır filesine ya da eski bir nevresimin içine koyun.

3. Hassas ya da sentetik programı, 30 derece ile seçin.

4. Az miktarda sıvı ve hassaslar için deterjan kullanın. Çamaşır suyu ve ağartıcı kullanmayın.

5. Sıkma devrini düşük tutun ya da sıkmasız programı seçin.

6. Kabanı tek başına ya da birkaç küçük parçayla yıkayın; kazanı doldurmayın.

Wellsoft ve tüylü yüzeyli sentetik kabanlarda yumuşatıcı da kullanmayın; tüylerin birbirine yapışmasına ve matlaşmasına yol açabilir.

Evde kaban elde nasıl yıkanır?

Etikette leğende el sembolü olan ya da makinede yıkamaya içiniz rahat etmeyen sentetik kabanlar için elde yıkama uygundur.

1. Küveti ılık değil, soğuk ya da çok hafif ılık suyla doldurun. Az miktarda hassaslar için deterjanı suda tamamen çözün.

2. Ters çevrilmiş kabanı suya yatırın ve nazikçe bastırıp bırakarak suyun kumaşa işlemesini sağlayın.

3. Kirli bölgeleri parmak uçlarınızla hafifçe sıkıştırın. Kumaşı birbirine sürtmeyin, ovalamayın ve bükmeyin.

4. Suyu boşaltın ve aynı sıcaklıkta temiz suyla iki kez durulayın. Sıcaklık farkı yün içeren karışımlarda keçeleşmeyi tetikler; bu yüzden durulama suyu yıkama suyuyla aynı sıcaklıkta olmalıdır.

5. Kabanı bükmeden, küvetin dibinde bastırarak suyunu alın. Ardından kalın havluların arasına koyup rulo yapın ve bastırın.

Islak kabanı küvetten kaldırırken tek omzundan tutmayın; suyun ağırlığı kumaşı uzatabilir. İki elinizle bütün olarak kaldırın.

Kaban nasıl kurutulur?

Kabanın biçimi en çok kurutma sırasında bozulur.

• İnce askıya asmayın. Islak kaban ağırdır; ince tel ya da plastik askı omuzlarda çıkıntı ve iz bırakır, kumaşı aşağı doğru uzatır.
• Düz kurutun ya da geniş omuzlu askı kullanın. Kabanı mümkünse bir kurutmalığın üzerine havlu sererek düz yatırın; yakayı, omuzları ve önleri elinizle düzeltin. Bir süre sonra ağırlığı azaldığında geniş, ahşap ve omuz şeklindeki bir askıya geçirebilirsiniz.
• Isı kaynağından uzak tutun. Kalorifer peteği, soba ve doğrudan güneş kumaşı sertleştirebilir, rengi soldurabilir.
• Kurutma makinesine atmayın. Kabanların büyük çoğunluğunun etiketinde çarpılı kare bulunur; ısı ve çalkalanma çekme ve şekil bozulmasına yol açar.
• Tamamen kurumasını bekleyin. Kalın kumaşlı bir kabanın içi, özellikle omuz ve yaka bölgesi, dışından çok daha geç kurur. Dolaba nemli kaldırmayın.

Ütü ve buhar

Kabanı doğrudan ütülemek kumaşta parlama ve iz bırakabilir. Gerekirse şu yolu izleyin:

• Etiketteki ütü sembolünü kontrol edin; bir nokta düşük, iki nokta orta ısıyı gösterir.
• Ütüyü kumaşa doğrudan değdirmeyin, arasına ince ve temiz bir pamuklu bez koyun.
• Yün ve kaşe kabanlarda ütüyü bastırıp kaldırarak çalışın, ileri geri sürtmeyin.
• Wellsoft ve tüylü yüzeyli kabanları ütülemeyin; yalnızca uzaktan buhar uygulayın. Isı tüyleri eritip kalıcı olarak yatırabilir.
• Yaka ve klapalardaki kırışıklar için genellikle dikey buhar yeterlidir.

Tüylenme ve boncuklanma

Kabanın kol altlarında, yan kısımlarda ve çanta askısının değdiği omuzda zamanla küçük boncuklar oluşur. Bu, sürtünmeyle kopan kısa liflerin yüzeyde kümelenmesidir ve hem yünde hem sentetikte görülür.

• Tüy alma makinesi ya da tüy alma tarağı boncukları kumaşa zarar vermeden alır. Kabanı düz bir yüzeye serin ve aleti kumaş üzerinde hafifçe gezdirin; bastırmayın.
• Jilet ya da makas kullanmayın. Kumaşı kesme ve delme riski yüksektir.
• Sürtünmeyi azaltın. Omuzda sürekli aynı tarafta taşınan çanta askısı ve kaba dokulu atkılar boncuklanmayı hızlandırır.
• Yıkamada ters çevirin ve file kullanın. Bu, sentetik kabanlarda yüzey sürtünmesini azaltır.

Boncuklanmanın bir miktar olması kumaşın kötü olduğu anlamına gelmez; uzun lifli ve yumuşak dokulu kumaşlarda doğal bir aşınmadır. Örgü giysilerde boncuklanmanın nedenlerini triko nasıl yıkanır yazımızda da anlattık.

Kaban nasıl saklanır?

Sezon sonunda kabanı doğru kaldırmak, bir sonraki kışa aynı görünümle başlamanızı sağlar.

• Temiz kaldırın. Görünmeyen ter ve yemek lekeleri yaz boyunca sararır ve güveyi çeker. Yün kabanı sezon sonunda kuru temizlemeye vermek bu yüzden mantıklıdır.
• Geniş omuzlu ahşap askı kullanın. Kabanın omuz çizgisini taşıyan bir askı, biçimin korunmasında en önemli etkendir.
• Nefes alan bir giysi kılıfına koyun. Temizlemeciden gelen ince plastik poşeti çıkarın; nem hapseder. Pamuklu ya da dokusuz kumaş kılıf daha uygundur.
• Güveye karşı önlem alın. Yün kabanlar için sedir parçaları ya da lavanta keseleri yaygın olarak kullanılır. Koruyucuyu doğrudan kumaşa değdirmeyin.
• Dolabı sıkıştırmayın. Kabanların arasında hava dolaşacak kadar boşluk bırakın; sıkışan kaban kırışır ve havı ezilir.
• Katlamanız gerekiyorsa asitsiz kâğıtla destekleyerek gevşek katlayın ve üzerine ağır eşya koymayın.

Bakımı kolay kaban seçmek

Kaban alırken bakım tarafını da düşünmek yıllar içinde zaman ve masraf kazandırır. Yün oranı yüksek kaşe kaban sıcaklık ve görünüm sunar ama düzenli kuru temizleme ister; polyester ve wellsoft modeller evde yıkanabilir ama yüzey dokusu ve nem dengesi açısından farklı davranır. Kesim, boy ve kumaş seçiminde nelere bakacağınızı kadın mont ve kaban seçim rehberimizde anlattık. Sezonun kaban, mont ve ceket modellerini dış giyim kategorimizde inceleyebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Kaşe kaban evde yıkanır mı?

Yün oranı yüksek ve astarlı kaşe kabanlar evde yıkanmamalıdır; çekme, keçeleşme ve astarın büzülmesi riski yüksektir. Etiketinde açıkça makinede yıkama sembolü olan, ağırlıklı olarak sentetik kaşe görünümlü kabanlar ise 30 derecede hassas programda yıkanabilir.

Polyester kaban makinede yıkanır mı?

Etiketi izin veriyorsa evet. Kabanı ters çevirip büyük bir fileye koyun, 30 derecede hassas programı seçin, az sıvı deterjan kullanın ve düşük devirde sıkın. Kurutma makinesine atmayın.

Angora kaban nasıl temizlenir?

Angora kabanı evde yıkamayın; ıslanan tüyler yatar ve eski görünümüne dönmeyebilir. Arada yumuşak fırça ve uzaktan buharla tazeleyin, temizlik gerektiğinde kuru temizlemeye verin.

Kaban yıkayınca çeker mi?

Yün oranı yüksek kabanlar su, sıcaklık ve hareketle çekebilir; bu yüzden kuru temizleme önerilir. Sentetik kabanlarda çekme riski düşüktür, ama yüksek ısı ve kurutma makinesi yine de biçim bozulmasına yol açabilir.

Kaban ne sıklıkla temizlenmeli?

Düzenli fırçalanan ve havalandırılan bir kaban için sezonda bir kez, genellikle sezon sonunda temizlik çoğu durumda yeterlidir. Arada oluşan lekelere lokal müdahale edin.

Kabandaki boncuklar nasıl alınır?

Tüy alma makinesi ya da tüy alma tarağıyla, kabanı düz bir yüzeye serip aleti bastırmadan gezdirerek alabilirsiniz. Jilet ya da makas kullanmayın.